Tyrol po polsku

Na tej stronie dokumentujemy polskie ślady historyczne i artystyczne,  sportowe,  współpracy (miasto partnerskie) oraz współczesne ciekawostki jak również  wszelkie inne polskie akcenty.

Ślady historyczne i artystyczne

XVI wiek

W kościele dworskim w Innsbrucku znajduje się na najstarszy ślad, którym jest posąg (1516) piastowskiej księżniczki Cymbarki mazowieckiej (1393-1429) babki cesarza  Maksymiliana I. Księżniczka ta jest interesującą postacią historyczną, o której krążą legendy. Ta ciekawa postać stała się  też tematem przewodnim jednych z zajęć Pszczółek i rozważań na temat jej posągu.

(?) Wytropić ślady bytności w Innsbrucku Jana Dantyszka.

XVII wiek

W Innsbrucku znajdują się też obrazy namalowane przez polskiego malarza Marcina Teofilowicza, który w latach 1626-1637 mieszkał w tym mieście:

  • W zbiorach tyrolskiego Muzeum Krajowego Ferdinandeum (niem. Tiroler Landesmuseum Ferdinandeum) znajduje się sześć obrazów autorstwa Teofilowicza oraz dwie repliki namalowane w późniejszym okresie. Znajduje się tam między autoportret z lat młodzieńczych (około 1590, widoczny na zdjęciu, z którego link prowadzi do źródła zdjęcia) oraz późniejszy portret (być może również autoportert, 1631). Jako, że ekspozycja muzealna się zmienia, obrazy nie zawsze są wywieszone i dostępne.
  • Prywatna Kaplica Mariacka (niem. Marienoratorium) obok kościoła dworskiego (niem. Hofkirche) (1627) – obrazy ścienne oraz sufitowe, dzięki uprzejmości kustosza udało nam się zwiedzić kaplicę,
  • Kościół Serwitów (niem. Servitenkirche) – obrazy ołtarzowe na głównym i bocznym ołtarzu: w ołtarzu głównym obraz przedstawiający zaślubiny Matki Boskiej ze św. Józefem (1628) oraz w ołtarzu bocznym (?), jak również portrety Heleny von Spiess (lata 1620) i Hippolytusa Guarinoni (lata 1620),
  • Uprzednio w kościele OO. Kapucynów (niem. Kapuzinerkirche), obecnie w klasztorze (Klausurtrakt, 1. OG) znajdują się trzy obrazyśw. Antoniego z Padwy (z panoramą miasta nad Innem), (?) oraz najstarsze przedstawienie św. Tomasza z Olery(?) dodać zdjęcia
  • Kościoł OO. Jezuitów (niem. Jesuitenkirche) (1627) – fresk na kopule kościoła,  nie zachowany.

Przed wejściem do Hotelu pod Złotym Orłem (niem. Hotel Goldener Adler), jednego z najstarszych budynków w Innsbrucku i jednego z najstarszych hoteli w Europie, umieszczona jest marmurowa tablica (widoczna z boku, link prowadzi do źródła zdjęcia) upamiętniająca pobyty w mieście najznamienitszych i dostojnych gości. Widnieje tam między innymi wygrawerowany napis „1638 Szambelanowie Książąt z Polski”  (niem.  “Kammerherren d. Prinzen von Polen”).

XIX wiek

(?) Książe Zamoyski jako student w Innsbrucku w 1848. Zweryfikować i udokumentować.

W twierdzy Kufstein znajduję się od 1965 tablica pamiątkowaKu czci polskich bojowników walczących za wolność ojczyzny więźniów Kufsteinu w latach 1837-1850. Tablicę ufundowała Polska Rzeczpospolita Ludowa.„. Więcej informacji na ten temat można znaleźć m.in. w opracowaniu Tomasza Szuberta nt. Polscy więźniowie w twierdzy Kufstein w XIX wieku(?) Sprawdzić na miejscu i zrobić zdjęcie.

XX wiek

Na cmentarzu żołnierskim w Amras znajdują się metalowe krzyże upamiętniają przede wszystkim polskie ofiary hitlerowskiego reżimu, niewolników ściągniętych na roboty do Rzeszy. (?) Sprawdzić i dodać cmentarz Oberfiedhof w Hall in Tirol.

27 czerwca 1988 roku gościł w Innsbrucku Jan Paweł II. Papież odprawił mszę św. na stadionie Bergisel, a po niej modlitwę Anioł Pański, spotkał się z dziećmi w Eisstadion, oraz odprawił uroczyste nabożeństwo maryjne w bazylice Wilten, po czym został oficjalne pożegnany na lotnisku. Informacja o tym wydarzeniu znajdują się na w budynku na trybunach, a przed głównym wejściem na teren skoczni znajduje się tablica pamiątkowa. Inną pamiątkę związaną z polskim papieżem można odnaleźć w tyrolskim Hallu. W tamtejszej mennicy została wybita srebrna moneta  okolicznościowa (500 szylingów) upamiętniająca wizytę papieża w Wiedniu (1983). Monetę tą można obejrzeć w muzeum mennicy (w gablocie oznaczonej numerem 5 audioguide, wbrew podpisowi papież nie odwiedził Innsbrucka w 1983 lecz tylko raz w 1988).

Sportowe reprezentacje

Polscy zawodnicy pojawiali się na różnych zawodach organizowanych w Innsbrucku.

  • Zimowe Igrzyska Olimpijskie
    • W 1964 Polskę reprezentowało 51 zawodników w 8 dyscyplinach, z których najwyższe miejsce, czwarte zajęła Irena Pawełczyk w saneczkowych jedynkach kobiet (więcej…).
    • 1976 Polskę reprezentowało 56 zawodników w 9 dyscyplinach i tym razem najwyższym zdobytym miejscem było szóste miejsce hokeistów (więcej…).
  • Zimowe Igrzyska Paraolimpijskie
    • W 1984 polska ekipa zdobyła 13 medali (3, 2, 8) zajmując 9-te miejsce w klasyfikacji medalowej. Złote medale w biegach narciarskich zdobyli Marian Niedźwiadek na 5km i 10km oraz Barbara Chmielecka, Jolanta Kochanowska, Henryka Sadowska w sztafecie 3x5km (więcej…).
    • W 1988 polska ekipa zdobyła 8 medali (1, 1, 6) zajmując 9-te miejsce w klasyfikacji medalowej. Złoty medal zdobył Marcin Kos w biegach narciarskich na 15km, a na 5km był drugi (więcej…).
  • Zimowe Igrzyska Olimpijskie Młodzieży
    • W 2012 obecnych było 19 zawodników, z których Aleksandra Karpuziak zajęła najwyższe szóste miejsce w łyżwiarstwie szybkim na 3000m (więcej…).
  • Skoki Narciarskie
    • W konkursach Turnieju Czterech Skoczni w Innsbrucku Polacy brali udział od 1956 (licząc od czołowej „15” w turnieju).
    • W roku 1964 i 1965 na trzecim miejscu w konkursie Turnieju Czterech Skoczni w Innsbrucku był Józef Przybyła.
    • Wojciech Fortuna zadebiutował w Innsbrucku w Pucharze Świata w 1971 i później kilkakrotnie startował w Turnieju Czterech Skoczni, jednak w Innsbrucku nie miał on spektakularnych sukcesów.
    • Bergisel to również szczególny obiekt dla Adama Małysza, gdzie jako 17-latek zdobył tam pierwsze w karierze punkty Pucharu Świata, tu również wygrał konkurs w 2001 ustanawiając rekord starej skoczni oraz w 2004 nieoficjalny, letni rekord nowej skoczni. Na Bergisel można odnaleźć ujęcia z Adamem Małyszem: w kolekcji zdjęć skoczków odnoszących największe sukcesy w wieży skoczni oraz w części multimedialnej wystawy w budynku na trybunach.
    • Kolejna fala spektakularnych sukcesów spiętrzyła się w 2018, kiedy to aż siedmiu Polaków występowało w konkursie Pucharu Świata w Innsbrucku, z których to Kamil Stoch wygrał ten konkurs.
  • (?) Może jakieś sporty letnie, wspinaczka, … 

Kraków – miasto partnerskie

Kraków i Innsbruck zostały miastami partnerskimi w 1998, na deptaku znajduje się tablica z kierunkiem i odległością do Krakowa. W 2002 odbyły się Dni Krakowa w Innsbrucku, a w 2009 Dni Innsbrucka w Krakowie. Więcej informacji o współpracy można znaleźć na stronie miasta Krakowa.

W roku jubileuszu 15-lecia współpracy Krakowa i Innsbrucka – Konsul Honorowy RP w Tyrolu Eugen Sprenger oraz była Burmistrz Innsbrucka Hilde Zach (pośmiertnie) otrzymali Krzyże Kawalerskie Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.

Na północnym końcu deptaka Maria-Theresien-Straße, wśród  wmurowany w chodnik płytek z nazwami miast i kierunkami, znajduje się wskazanie na Kraków z kieruniem i odległością 701km w lini prostej.  Napis znajduje się bliżej wschodniej strony na wyskości Tyrolii, a dokładnie jest na granicy między budynkami w których znajduje się Bonita i księgarnia Tyrolia.

Współczesne ciekawostki

W ramach swoich podróży kulinarnych Robert Makłowicz odwiedził w 2007 roku Innsbruck i gotował Gröstl ze smażonym jajkiem, kiełbaskami i ziemniakami na Bergisel, zupę z niedźwiedziego czosnku przy Złotym Dachu, oraz knedle z twarogu i kompot z rabarbaru w Grassmayer (nagranie wideo). Z filmu dowiadujemy się także, iż w Grassmayer odlano dzwon „Benedykt XVI” dla kościoła w Rybniku, który jest drugim największy dzwonem w Polsce po II Wojnie Światowej. Robert Makłowicz zawitał także do Zillertal, gdzie na lodowcu Hintertux gotował tyrolską ziemniaczankę, w Landgasthof Linde (Stumm) przyrządził kluseczki szpinakowe, zaś knedle truskawkowe ugotował przy muzeum regionalnym w Zell am Ziller (nagranie wideo).


Źródła i podziękowania

Informacje zabrane i zweryfikowane zostały przez Joannę na podstawie źródeł internetowych w większości podanych bezpośrednio w tekście. Informacje o polskich śladach historycznych częściowo zostały zaczerpnięte ze strony Polonii w Tyrolu oraz portalu Polskie Dzieje. Konsultacji historycznych udzielila nam  Pan Wojciech Gatz za co jestem mu bardzo wdzięczna.

Ktokolwiek wie coś więcej o jakichkolwiek polskich śladach, akcentach lub ciekawostkach w Tyrolu i może się przyczynić do rozbudowy tej strony proszony jest o kontakt z Joanną.